Geçtiğimiz hafta yapılan A.B.D. başkanlık seçimini mevcut başkan Demokrat Barack Obama yeniden kazandı. Amerikan seçim sistemindeki gariplikler nedeniyle delege sayıları oldukça farklı olsa da aslında iki adayın oy oranları arasında yalnızca yüzde 3-4’lük bir var mevcuttu.  Yani tabiri caizse Obama seçimi kıl payı kazandı.

Bölgedeki yapıyı iyi bilen siyasi otoriteler Obama’nın rakibinden fazla oy almasındaki en önemli etkenlerden birinin uygulamakta olduğu sağlık reformu (sağlıkta dönüşüm!) olduğunu düşünüyorlar. Çünkü A.B.D. dünyanın en zengin ülkesi olsa da Obama öncesinde çok kötü bir sağlık ve sigorta sistemine sahipti.

A.B.D.’deki eski sistemde 46 milyon Amerikalı yani halkın yüzde 15’i çok masraflı olduğu için özel sağlık sigortasına sahip değildi. İki kamu programı ise sadece 65 yaş üstü vatandaşlar için kısıtlı bir sağlık sigortası sunuyordu. Dahası sigorta şirketleri sigortalının daha önce geçirdiği hastalıkları bahane ederek, sözleşmenin feshine izin veren maddeyi sıklıkla istismar ediyordu. Yani özel sağlık sigortası yaptırmış olmak bile çoğu zaman tedavinizi garantiye almıyordu.  Nitekim şirketler son beş yılda 20 bin sigortalıya geçmiş hastalıklarını bahane göstererek ödeme yapmamıştı.

Obama, ülkemizdekine benzer bir sistem öneriyor. Bu sistemde herkes, özellikle de tüm çocuklar sigortalı olacak, devletin katkısıyla özel sağlık sigortaları ucuzlayacak ve ilaçlardaki patent hakları kaldırılacak. Sağlık durumu ne olursa olsun kişinin sigorta primi değişmeyecek. Bunu da ödeyemezse, devlet kredi verecek. İşsizler de bu haklardan yararlanacak.

Başkan Obama’nın bizdeki 'Yeşil Kart' benzeri bu tür uygulamalar getirmek istemesine kızan 2 milyon kişi 2009 yılında Beyaz Saray önünde toplanarak “Benim paramla fakire bakma!”, “Sosyalizm istemiyoruz”, “Hain Obama”, hatta “Obama’ya ölüm” sloganları attılar.

Obama, yeni sistemde her ailenin yılda toplam 2 bin 500 dolar ödeyerek sağlık sigortası yaptırabileceğini, bunun devlete yükünün yılda 60- 90 milyar dolar olduğunu savunuyor. Cumhuriyetçiler ise, bu miktarın 10 yıl içinde 1 trilyon dolara kadar çıkacağı ve sonunda bütçe açığı yüzünden vergilerin artırılmak zorunda kalacağı görüşünde. Dolayısıyla “ benim paramla fakire bakma diyerek” Obama’yı eleştiriyorlardı. Nitekim seçimi tekrara kazandıktan sonra Obama’nın ilk açıklaması vergileri arttıracağı yönünde oldu.

Ülkemiz son 10 yılda yapılan değişiklikler sonucu dünyanın en sosyal demokrat sağlık sigorta sistemlerinden birine sahip ülkelerden biri haline geldi. Gerçekten yukarda bahsettiklerimize bakılırsa –bazıları beğenmese de- sağlık ve sosyal güvenlik konusunda ne kadar farklı bir yerde olduğumuz çok daha iyi anlaşılıyor. Tabi madalyonun diğer yüzü olarak bizdeki sistemde de hastanın gereksiz hekime başvurma oranının artması, ilaç israfı ve en önemlisi bütçe üzerindeki yükün fazla olması önemli dezavantajlar olarak ortaya çıkıyor. Nitekim bizde de sosyal yardımlara “benim paramla fakire kömür dağıtma” diye karşı çıkanlar mevcut.

Aslında fakir Amerika’lıların sağlık reformundan yararlanması için harcanması gereken para Irak ve Afganistan savaşlarına harcanan paradan çok daha az bir miktara denk geliyor. Milyonlarca insanın öldüğü ve çok daha fazla para harcanan savaşlardan memnun olan muhafazakâr Amerikalılar ise konu insanların ölmesi değil de yaşaması olunca utanmadan sokaklara dökülüyor.  Aynen zayıflama pazarına yılda ortalama 20 milyar dolar harcayan Conilerin bunun dörtte biri miktara Afrika’daki bütün açların doyurulabileceği gerçeğini umursamaması gibi.

İnsanların ölmesini bilgisayar oyununda adam öldürmekten farklı görmeyen, konu petrol ve menfaat olunca milyarlarca dolar harcayarak katliamlar yapılmasına sevinen bir toplum. Ama konu çok daha az bir parayla kendi vatandaşının daha rahat yaşamasını, hasta olunca tedavi olabilmesini, açların doyurulmasını sağlamak olunca Beyaz saray önünde iki milyon kişiyi bir araya getiren bir kafa yapısı. Diğer tarafta ise komşusu aç iken tok yatanı dışlayan vahiy kültürü. 

Ne güzel demiş Mehmet Akif:

“Tükürün ehli salîbin o hayâsız yüzüne,
Tükürün onların asla güvenilmez sözüne..

Medeniyet denilen maskara mahlûku görün
Tükürün maskeli vicdanına asrın tükürün...”