Şeker İlaçları Böbreğe Zarar Verir mi?

Kısaca: Hayır vermez!

Sık karşılaştığımız sorulardan bir tanesi de şeker hastalığı tedavisinde kullandığımız ilaçların böbreğe zarar verip vermedikleri konusundadır.

“Annem 15 yıldır şeker hastasıydı. Yıllarca insülin kullanmayı kabul etmedi. Ne zaman ki gittiğimiz bir hekim insülin başladı, 1-2 yıl içinde böbrekleri bozuldu ve diyalize girmeye başladı!” tarzındaki ifadelerle hastalarımız insülin veya diğer şeker ilaçlarıyla böbrek hastalığı arasında bir ilişki kurmaya çalışırlar.

Diyabetin mikrovasküler (yani küçük damarları tuttuğu) komplikasyonlarından birisi de diyabetik nefropati, yani diyabete bağlı böbrek hastalığıdır. Diyabete bağlı böbrek hastalığı, şeker hastalığının süresi ve şekerin kontrolü ile doğrudan ilişkilidir. Yani yıllarca şekeri iyi kontrol edilen ve son üç aylık kan şeker kontrolünün bir göstergesi olan HbA1c düzeyleri normal olan hastalarda böbreklerin bozulma şansı çok çok azdır.

Kan şekerinin iyi kontrol edilmesi için hastalarımızın bir kısmında hastalığın erken dönemlerinde belli süreler için tedaviye insülin eklemek gerekebilir. Eğer hasta hastalığın ilk yıllarında gerektiği halde insülin v.s. ilaçları kabul etmez, beslenme ve egzersiz uyarılarına uymazsa; yıllarca yüksek seyreden şeker düzeyleri sonucu böbreklerin bozulma şansı artar.

Bir kısım hastamız ancak hastalık iyice ilerledikten (yani böbrekler bozulmaya başladıktan) sonra insülin v.s. tedavileri kabul ettiğinden çoğu zaman iş işten geçmiş olur ve böbrek yetersizliği insülin başlandığı halde gelişir.

Yani hastanın böbreklerinin bozulmasının nedeni insülin başlanması değil, tam tersine şeker kontrolünde geç kalınmasıdır.

Öte yandan şeker hastalığı tedavisinde en fazla kullandığımız ilaçlardan birisi olan metformin başta olmak üzere ağızdan alınan birçok şeker ilacını böbrek fonksiyonları bozulmaya başlayınca artık kullanmayız veya dozlarını azaltırız. Bunun nedeni bu ilaçların böbreklerde yıkılması ve böbrek yetersizliği olanlarda asidoz gibi istenmeyen bazı olaylara yol açabilmesidir.

Yani metformin veya diğer şeker ilaçları böbreği bozmaz, fakat uzun süreli kötü şeker kontrolü sonucu böbreği bozulanlarda bu ilaçlar daha dikkatli kullanılır.

Ne yazık ki pek çok hastamızın leblebi yermiş gibi korkmadan kullandığı ağrı kesici-romatizma ilaçları ise gerçekten de böbrek bozucu etkiye sahiptir.